Μονές

Μονής Καισαριανής

 

 

Μονής Καισαριανής

 Μονή Καισαριανής

Ο κύριος ναός της μονής Καισαριανής, αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου, κτίστηκε στα τέλη του 11ου ή στις αρχές του 12ου αιώνα μέσα στο δάσος, σε υψόμετρο 350 μέτρων.

Αναφορικά με την προέλευση της ονομασίας του μοναστηριού υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές. Μια από αυτές θέλει το όνομα να προέρχεται από κάποιον ηγούμενο Καισάριο, που λέγεται ότι είναι ο ιδρυτής της μονής. Άλλη, από την εικόνα της Θεοτόκου, που μεταφέρθηκε από την Καισάρεια, ενώ μια τρίτη το αποδίδει σε κάποιον καίσαρα που ανακαίνισε την εκκλησία κατά τη Βυζαντινή περίοδο. Μερικοί υποστηρίζουν ότι συνδέεται με τη Συριανή, την κόρη του βασιλιά της Ελευσίνας Κελεού, καθώς λέγεται ότι στην περιοχή υπήρχε ναός όπου τελούνταν μυστήρια, όπως τα Ελευσίνια, τα οποία ονομάζονταν Σαισάρια. Υπάρχει, τέλος, και η εκδοχή της παραφθοράς του ονόματος: ο λαός που έκανε τον περίπατό του εκεί (σεργιανούσε) ονόμασε την περιοχή «Σεργιάνι» και η ονομασία αυτή μεταβλήθηκε σε «Σεργιανή», «Συριανή» και «Καισαριανή». Το γεγονός, πάντως, είναι ότι στις αρχές του 13ου αιώνα, στα γραπτά κείμενα, η περιοχή αναφέρεται ως «Συριανή» αλλά και «Καισαριανή». Με την ίδια ονομασία βρίσκουμε την περιοχή και σε ένα μεταγενέστερο λαϊκό δίστιχο: «Στη Συριανή σεργιάνι και στην Πεντέλη μέλι και στο Δαφνί κρύο νερό που πίνουν οι αγγέλοι».

Ο κύριος ναός είναι τύπου εγγεγραμμένου τετρακιόνιου σύνθετου σταυροειδούς με τρούλο. Ο νάρθηκας του ναού προστέθηκε προφανώς την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπως και το παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου, στη νότια πλευρά του ναού. Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό χρονολογούνται περίπου στο 1700 και έχουν ως πρότυπο την κρητική ζωγραφική και τη ζωγραφική του Άγιου Όρους.

Το μοναστήρι Καισαριανής είχε πλουσιότατη βιβλιοθήκη και αποτέλεσε σημαντικό κέντρο φιλοσοφίας, όπου διδάξαν σημαίνοντες φιλόσοφοι και λόγιοι της εποχής (Γεώργιος Πλήθων Γεμιστός κ.ά.).

Μετά από το διάταγµα της αντιβασιλείας του Όθωνα που προέβλεπε το κλείσιµο όλων των μονών που είχαν λιγότερους από πέντε μοναχούς, το μοναστήρι σταμάτησε να λειτουργεί.  Το 1922  η  μονή χαρακτηρίστηκε ως αρχαιολογικό μνημείο και απαγορεύτηκαν οι εκκλησιαστικές λειτουργίες. Σήμερα, το μοναστήρι λειτουργεί ως μουσείο.

 Άγιος Μάρκος ή Φραγκομονάστηρο

Άγιος Μάρκος ή Φραγκομονάστηρο

Το πρώτο χριστιανικό κέντρο του Υμηττού δεν βρισκόταν στη θέση της μονής Καισαριανής, αλλά στο νοτιοδυτικό ύψωμα του μοναστηριού, στη θέση «Κοιμητηρίο των Πατέρων».

Σήμερα, στη θέση αυτή σώζονται τα ερείπια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής του 5ου-6ου αιώνα. Πάνω σε αυτά, τον 10ο αιώνα, κτίσθηκε άλλος ναός αφιερωμένος στους Ταξιάρχες.

Νότια και σε επαφή με τον ναό αυτό κτίσθηκε ένας τρίτος ναός, η καθολική εκκλησία του Αγίου Μάρκου, στα χρόνια της Φραγκοκρατίας, απ’ όπου και η ονομασία Φραγκομονάστηρο.

Η θέση προσφέρει πανοραμική θέα μέχρι τον Σαρωνικό, κάτι που επεσήμανε σε επιστολές του και ο Μιχαήλ Χωνιάτης, τελευταίος μητροπολίτης Αθηνών (1182-1204) πριν από τη φραγκική κατάκτηση.

 

Βυζαντινός Πύργος Ανθούσας


 

 

Βυζαντινός Πύργος Ανθούσας

 Βυζαντινός Πύργος Ανθούσας (Κούλα)

Ο Πύργος Ανθούσας - γνωστός με το τούρκικο όνομα «Κούλα» - βρίσκεται βόρεια του δρόμου προς τη μονή Αστερίου κι απέχει μόλις 600 μέτρα από την πρώτη διασταύρωση που συναντά κανείς μετά την Καλοπούλα, στα αριστερά ανεβαίνοντας ή δεξιά κατεβαίνοντας. Είναι μεταβυζαντινών χρόνων και έχει τετράγωνη κάτοψη.

Κατά τον Χ. Γιαννόπουλο, εδώ ήταν εγκατεστημένο σύστημα φρυκτοριών (σύστημα φωτεινών σημάτων με τη χρήση αναμμένων δαυλών που προειδοποιούσαν τους κατοίκους της Αθήνας αλλά και τους μοναχούς της μονής Αστερίου σε περίπτωση κινδύνου). Το 1722 ο Πύργος αναφέρεται ερειπωμένος.

 

  Μονή των Ταξιαρχών - Αστερίου

Μονή των Ταξιαρχών - Αστερίου

 

 

Μονή των Ταξιαρχών - Αστερίου με χιόνι

Ανηφορίζοντας προς την κορυφή του Υμηττού, περνώντας πρώτα το μοναστήρι της Καισαριανής και στη συνεχεία την Καλοπούλα, φθάνουμε στη μονή Tαξιαρχών, πιο γνωστή ως μονή Αστερίου, σε ύψος 545 μέτρων.

Η μονή περιλαμβάνει τον φρουριακής μορφής περίβολο, δύο πτέρυγες κτιρίων και το καθολικό. Οι εσωτερικές επιφάνειες του ναού σώζουν σπαράγματα τοιχογραφιών.

Κατά μία εκδοχή, το όνομά της συνδέεται με τον όσιο Λουκά Στειριώτη, τον ιδρυτή της ομώνυμης βοιωτικής μονής, ο οποίος διέμεινε για κάποιο χρονικό διάστημα στην Αθήνα, πιθανότατα στη μονή Αστερίου. Αν η εκδοχή αυτή αληθεύει, τότε η ίδρυσή της πρέπει να αναχθεί πριν το έτος 1000.

Κατά ορισμένους μελετητές, η μονή Αστερίου κτίστηκε στη θέση του αρχαίου διδασκαλείου του Διοδώρου. Αν και αρχικά υπήρξε πατριαρχικό σταυροπήγιο, αργότερα εξέπεσε, όπως και άλλες μονές του Υμηττού, υπαγόμενη στον μητροπολίτη Αθηνών.

Διέθετε βιβλιοθήκη που μεταφέρθηκε το 1687 στη Σαλαμίνα λόγω της επιδρομής του βενετού Μοροζίνι και αργότερα στην Ακρόπολη, όπου και καταστράφηκε κατά την επανάσταση του 1821.

H μονή σταμάτησε τη λειτουργία της (όπως και σχεδόν όλα τα μοναστήρια του Υμηττού) το 1833 με απόφαση της αντιβασιλείας του Όθωνα.

 

Μονή Αγίου Ιωάννου Πρόδρομου Καισαριανής

 Μονή Αγίου Ιωάννου Πρόδρομου Καισαριανής

Η μονή του Άγιου Ιωάννου του Πρόδρομου βρίσκεται λίγο έξω από τη σημερινή κατοικημένη περιοχή της Καισαριανής, ανηφορίζοντας τη λεωφόρο Εθνικής Αντιστάσεως.

Είναι αφιερωμένη στην αποτομή της κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου και έχει συμπεριλάβει ως καθολικό τον ομώνυμο ναό, μια θολοσκεπή βασιλική του 16ου αιώνα. Ο ναός σώζει τοιχογραφίες που χρονολογούνται, σύμφωνα με επιγραφή, στα 1572. Οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει από τη δεκαετία του 1950 και ύστερα καθιστούν δυσδιάκριτη την ιστορία του.

Το μοναστήρι λειτουργεί σήμερα ως γυναικεία μοναστική κοινότητα.

 Μονή Αγίου Γεωργίου (Κουταλέα ή Κουταλά)

Μονή Αγίου Γεωργίου (Κουταλέα ή Κουταλά)

Η μονή του Άγιου Γεωργίου (κοντά στο δημοτικό νεκροταφείο Bύρωνα) αναφέρεται ως μετόχι της μονής Καισαριανής και ιδρύθηκε τον 16ο-17ο αιώνα. Η ονομασία της, σύμφωνα με τη μυθολογία, προέρχεται από τους άθλους του Ηρακλή. Συγκεκριμένα, ένας από τους άθλους ήταν και η εξολόθρευση του λιονταριού που ζούσε στις βουνοκορφές του Κιθαιρώνα. Κατά τον μύθο, ο Ηρακλής φόνευσε το λιοντάρι του Κιθαιρώνα με ένα πελώριο ρόπαλο από γερό ξύλο, που λεγόταν «κουτάλη», το οποίο μετέφερε στην περιοχή, που έλαβε και το όνομα «Κουταλά». Ο ιστορικός Κ. Ορλανδός αναφέρει ότι στην πραγματικότητα το όνομα είναι «Κουταλάς» και προέρχεται από τη γνωστή οικογένεια των Κουταλάδων. Παρά το γεγονός ότι οι πληροφορίες για το μοναστήρι είναι ελάχιστες, φαίνεται ότι από την αρχαιότητα λειτουργούσε ως χώρος θρησκευτικής λατρείας. Από το 1971 επαναλειτουργεί ως γυναικεία μονή.

 

Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Καρέα

Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Καρέα

 Η μονή βρίσκεται κοντά στα αρχαία λατομεία του Καρά, σε πετρώδη ρεματιά της δυτικής πλαγιάς του Υμηττού. Στη θέση αυτή υπήρχε ήδη από την παλαιοχριστιανική εποχή ευκτήριος οίκος, που, προφανώς, κι αυτός με τη σειρά του κτίστηκε επάνω σε αρχαίο ιερό του Απόλλωνα, του 4ου π.Χ. αιώνα.

Ως πιθανότερος χρόνος ιδρύσεως του μοναστηριού θεωρείται το 1100, ενώ η παλαιότερη γραπτή μνεία της μονής χρονολογείται στα 1575 και αφορά μάλλον σε ανακαίνιση του καθολικού.

Το 1971, η γυναικεία αδελφότητα που μονάζει σήμερα στη μονή, την ανακαίνισε εκ νέου προσθέτοντας νέα κτίρια. Κατασκευάζονται συνεχώς νέα κελιά, βοηθητικοί χώροι, γραφεία, καθώς κι ένα νέο, αρκετά ευρύχωρο και φιλόξενο αρχονταρίκι για την υποδοχή κι εξυπηρέτηση των προσκυνητών. Αριστερά της κυρίας εισόδου λειτουργεί πλούσια έκθεση βιβλίων και εικόνων που κατασκευάζουν οι μοναχές. Η μονή αναπτύσσει επίσης αξιέπαινη εκδοτική δραστηριότητα.

  Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Παπάγου - Χολαργού

Μονή Αγίου Ιωάννου Θεολόγου

Το μοναστικό συγκρότημα βρίσκεται στις δυτικές παρυφές του Υμηττού, κοντά στο κοιμητήριο του δήμου Παπάγου και περιβάλλεται από ορθογώνιο περίβολο. Το καθολικό είναι ένας απλός, τετρακιόνιος σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός, ενώ ο τρούλος είναι αθηναϊκός.

Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των μελετητών αναφορικά με τη χρονολόγησή του. Ο Κ. Krautheimer τοποθετεί την κατασκευή του περί το 1120, ο Μ. Χατζηδάκης μετά τον 12ο αιώνα, ο Αν. Ορλάνδος στον 13ο-14ο αιώνα, ο Γ. Σωτηρίου το ανεβάζει στον 16ο-17ο αιώνα, όπως και ο Χαρ. Μπούρας, που το θεωρεί επίσης μεταβυζαντινό μνημείο, ανάγοντάς το μεταξύ του 15ου και του 17ου αιώνα.

Στο μοναστικό σύνολο εντάσσεται το συγκρότημα της Τράπεζας με το Οψοφυλάκιο και την εστία δυτικά του καθολικού, όλα της μεταβυζαντινής εποχής. Σώζεται ακόμα ο πύργος της μονής, κυκλικός, επίσης μεταβυζαντινών χρόνων, απέναντι από τη νοτιοδυτική γωνία του καθολικού.

 

Μονή Αγίου Ιωάννου Προδρόμου του Κυνηγού

Μονή του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου του Κυνηγού (των Φιλοσόφων)

Η μονή βρίσκεται στη βορειότερη κορυφή του Υμηττού, στο πλάτωμα ενός λόφου, σε θέση που εποπτεύει την πεδιάδα των Αθηνών και των Μεσογείων. Κτίστηκε τον 12ο αιώνα και το καθολικό της ανήκει στον τύπο των σταυροειδών. Σήμερα λειτουργεί ως γυναικεία μοναστική κοινότητα και η πρόσβαση σε αυτή γίνεται από το προάστιο της Αγίας Παρασκευής.

 

 

DMC Firewall is a Joomla Security extension!